- MOVDATA, Arabako erakundearen Mugikortasuneko eta Logistikako Datu-Espazioa, Datu Espazioen Erreferentzia Zentroak (CRED) aitortutako mugikortasun iraunkorreko zazpi datu espazioetako bat da.
- Apustu hori sendotzeko, webgune berri bat sortu da, Mobility Lab-en espazio korporatiboa eta MOVDATA plataforma biltzen dituena.
- MOVDATAk hainbat proiektu ditu, eta sektore bakoitzeko eragileekin probatu dira dagoeneko. Horietako hiru, logistika intermodalari, azken miliako banaketari eta neguko bidezaintzari buruzkoak, ostegun honetan aurkeztuko dira Madrilen, sektoreko erreferentziazko beste proiektu eta erakunde batzuekin batera bultzatutako ‘Mugikortasun eta logistika datuen espazioak’ ekitaldian.
Vitoria-Gasteiz, 2026ko ekainaren 23a
Gaur egun, datuak partekatzea beharrezkoa da funtsezko sektoreen garapenean, hala nola mugikortasunaren eta logistikaren bilakaeran; izan ere, sektore horiek puntako azpiegitura fisikoak behar dituzte, baita digitalak ere. Mobility Lab Vitoria-Gasteizek beste aurrerapauso bat eman du ekosistema horretan, MOVDATA Mugikortasuneko eta Logistikako Datu-Espazioa sendotu baitu. Gune horretan, 28 erakundek bat egin dute datuak modu burujabean partekatzeko eta kontsumitzeko, eta, hala, haien arteko operabilitatea bultzatzeko.
Izan ere, MOVDATA da Datu Espazioen Erreferentzia Zentroak (CRED) aitortutako mugikortasun jasangarriko zazpi datu-espazio operatiboetako bat. Ekimen hori Datuaren Zuzendaritza Nagusiak bultzatu du, Espainian sektorekako datu-espazioen garapena sustatzeko. International Data Spaces Association-en (IDSA) ziurtagiria lortu zuen 2024an lehen proba pilotu bat egin ondoren, eta MOVDATA CREDen Konfiantzazko Zerrendan sartu zen joan den hilean. Gaur egun, 54 dataset ditu partekatuta, eta ekosistema horri esker bultzatutako datuen partekatzean oinarritutako bost proiektu.
Bere bilakaera sendotzeko, Mobility Lab-ek bi espazio digital berri merkaturatu ditu, lankidetzan, ezagutza partekatzen eta datuen erabilera estrategikoan oinarritzeko helburua indartuz: alde batetik, webgune korporatibo berri bat jarri da martxan mobilitylab.eus; bestetik, dataspace.mobilitylab.eus plataforma berritua jarri da martxan, MOVDATA garatuz.
MOVDATA: hazkunde bidean dagoen ekosistema, datuak modu seguruan partekatzeko
Mugikortasunaren eta logistikaren esparruan datuak modu seguruan eta gobernatuan partekatzeko erreferentziazko espazio gisa sendotu da MOVDATA. Gaur egun, 28 erakunde —enpresak, administrazio publikoak, zentro teknologikoak eta ekosistemako beste eragile batzuk— dira ekimen horren parte, eta kalitatezko datuetarako sarbidea errazteko eta zerbitzu berrien, erabilera-kasuen eta proiektu berritzaileen garapena bultzatzeko diseinatutako ingurunean laguntzen dute. Horietatik bederatzi Transformazio Digitalerako eta Funtzio Publikorako Ministerioaren Digitalizazio eta Adimen Artifizialeko Estatu Idazkaritzak (SEDIA) bultzatutako Datu Espazioen Kitaren bidez sartu dira.
Datu-gune horren bidez, erakunde parte-hartzaileek modu interoperagarrian parteka dezakete informazioa, betiere beren datuen gaineko kontrola mantenduz eta segurtasuna, konfiantza eta ezarritako irizpideen betetze-maila bermatzen dituen gobernantza-eredu bat erabiliz. Eredu horrek erakundeen arteko lankidetza sustatzen du, elkarrekin lan eginez gero, mugikortasun efiziente, jasangarri eta adimen handiagora bideratutako soluzioen garapena bizkortzeko.
Bilakaera horren barruan, Mobility Lab-ek plataforma teknologiko berri bat aurkeztu du, sarbidea eta datu-trukea errazten dituena. Azpiegitura digital berriak aukera ematen du prozesu horiek askoz ere azkarrago kudeatzeko, eta, hala, errazagoa da datu-aktiboak argitaratzea eta kontsumitzea, sarbideak kudeatzea eta zerbitzu eta funtzionalitate berriak progresiboki sartzea.
Erreferentzia nazionala eta potentziala duten proiektu pilotuak
CRED ekimen publikoa da, eta erakundeak sustatzen ditu datuaren ekonomian balioa sortzeko, informazioa modu seguru eta eraginkorrean partekatuz. MOVDATA da bere Konfiantza Zerrendako 33 datu-espazioetako bat (horietatik zazpi mugikortasun jasangarriaren esparrukoak dira), garapen-mailari eta potentzialari esker lortutako aintzatespena.
Arrakasta horren barruan, bost proiektu pilotu ditu: MOVDATek dagoeneko probatutako erabilera-kasu batzuk ditu, eta, sortu zenetik, sektoreko eragileekin batera diseinatuak izateko helburua izan dute, benetako balioa duten tresna bihurtzeko. Horietako hiru aurkeztuko dira ostegun honetan Madrilen, NEXMO, UC3M, Espai de Idades M3, UPCxels, Mobility Lab, GeoSpace Data eta Gaia-X erakundeek elkarrekin antolatzen duten ‘Mugikortasun eta logistika datuen espazioak’ ekitaldian. Horiek guztiek sendotu egiten dute mugikortasunean eta logistika intermodalean datuak partekatzeko aukera, eta MOVDATA datu-gune birtual ez ezik, sektore eraginkorrago bat, konektatuagoa eta etorkizunera begira dagoena artikulatuko duen tresna ere bihurtzen dute.
Batetik, ‘DataLOG: Logistika intermodalerako datuak’ plataforma garatu du. Plataforma horretan, MOVDATen datuak partekatzeari esker, nodoaren kudeatzaileek eta kate osoko operadoreek hobeto ezagutu dezakete karga, posizio, iristeko denbora, edukiontzi edo ibilbideei buruzko informazioa. Hala, merkantziaren bidaia guztia optimizatzen da, eta haren erronka handienetako bat gainditzen da: informazioa zatikatzea eta funtzionamendu erreaktibo bat izatea, ikuspen gabeziagatik.
Mobility Lab-ek Jundizen erakutsi zuen tresna honen funtzionamendua. Izan ere, Vitoria-Gasteizko Garraio eta Logistikako Zentro Intermodaleko arduradunek egiaztatu ahal izan zuten zer aukera ematen duen datuak partekatzeak beren eguneroko jardunean.
Jundiz aukera paregabea da horrelako tresnentzat: plataforma intermodala garapen eta zabaltze betean dago, eta DataLOG bezalako proposamenek punta-puntako azpiegituren beharra bermatzen dute, ez bakarrik azpiegitura fisikoak, baita digitalak ere. Jundiz etorkizuneko tren-autobideetarako eta Europako TEN-T sarerako nodo estrategiko bat da. Haren zabalkuntza edukiontzien zamalanetarako ekipamenduz hornituko da (urtean 170.000 GIU-ko edukieraraino), eta urtean 150.000 erdi-atoirentzako edukiera izango du. Hala, CTV Europako portu eta banaketa-zentro nagusiekin konektatuko da, eta karbono-aztarna nabarmen murriztea ahalbidetuko du. Ingurune horretan, datuak partekatzea funtsezko azpiegitura bihurtzen da.
Bestetik, ‘DataDUM. Hiri-banaketa jasangarriagoa izateko datuak’ azken miliako hiri-logistika hobetu nahi du datuak partekatuz. Bi zerbitzu eskaintzen ditu: karga eta deskargarako eremuen kudeaketa adimenduna denbora errealean, eta Gasteizko erdialdeko superetxaditik hurbil dagoen mikrohub baten koordinazioa, emisiorik gabeko ibilgailuetan finkatutako entregetarako. Hori guztia MOVDATen oinarritzen da, administrazioak, operadoreak eta teknologia lotzen dituena datuaren subiranotasunaren arabera.
Proiektuak urrats garrantzitsu bat eman du jada: baldintza errealetan baliozkotzea. Ekainaren hasieran, biltegi periferiko batetik salgaiak finkatu zirela egiaztatu zen, mikrohubean azken milia banatzearekin koordinatuta, kargobizikletaz Gasteizko hirigunera Eraman Coop enpresarekin batera, eta zamalanak kudeatzeko sistema digital batekin konektatuta. Hori guztia hiri-logistika eraginkorragoa, iraunkorragoa eta koordinatuagoa egiteko helburuarekin.
Azkenik, ostegunean, Mobility LABek CitizenCity europar proiektuaren esparruan garatutako pilotu bat aurkeztuko du, neguko bidezaintza hobetzeko helburuarekin. Datua IA (Grupo Teknei), Factual, EstudiosGis eta Arabako Foru Aldundiaren parte-hartzearekin, MOVDATAren barruan aktibatutako lehen proiektuetako bat da, 2025eko martxoan hasi zena.
Joan den azaroan hasi zen garatzen, NIEVES sistemaren ahalmen operatiboa eta alerta-ahalmena indartzeko, funtsezko tresna baita foru errepide-sarearen neguko kudeaketan. Proiektua abuztuan amaituko da, eta aurkako gertakarien kudeaketaren koordinazioa eta eraginkortasuna hobetzea du helburu, datu meteorologikoen, trafikoaren eta errepideen beraren erabilera integratuaren bidez, muturreko egoeretan erantzun arinagoa eta zehatzagoa emanez.