Datu-espazioak aukera bat dira lehiakortasun-jauzi bat emateko sektore guztietan, eta, bereziki, logistikan eta hiri-banaketan. Oraingoz, operadore guztiek ez dituzte ezagutzen teknologia horren abantailak. Hori dela eta, Mobility LAB Fundazioak, Espainian arlo horretan lan gehien egiten ari den erakundeetako batek, ‘Logistika intermodala eta hiri-banaketa bultzatzeko datuak’ jardunaldia antolatu du gaur, Gasteizko Europa Biltzar Jauregian. Bertan, datu-espazio batek nola funtzionatzen duen eta arrakastaz abian jarri diren kasuen xehetasunak eman dira.

Mobility LABek bere datu-gunea du, eta dagoeneko eman ditu lehen urrats garrantzitsuak, lehen 20 erakundeak sartu baitira, bai hornitzaile gisa, bai datu-kontsumitzaile gisa parte hartzeko. Etorkizunean kopurua nabarmen haztea espero da; izan ere, mugikortasunaren eta logistikaren sektoreko eragile guztiei irekita dago. Oraingoz, erakunde horien % 65 naziokoak dira eta % 4 atzerrikoak.

Hori Arabaren apustu bat da, “mugikortasunean eta logistikan enpresa asko ditugula” aprobetxatuz, “baita posizio estrategiko bat ere”, azaldu du Iñaki Gurtubai Berdintasun, Euskara eta Gobernantzako foru diputatuak. Halaber, “administrazioek berrikuntzaren aldeko apustua egin behar dutela, ekimen pribatua iristen ez den lekuetan” nabarmendu du.

Zer da datu-espazio bat? Andoni Martinek, Arabako Kalkulu Zentroko Eraldaketa Digitaleko Unitateko arduradunak, konparazio batekin azaldu du: “Airbnb-k apartamentuak alokatzen ditu baina ez du apartamenturik, Uberrek autoekin lan egiten du baina bat ere ez da berea, Googlek beste batzuek emandako informazioa ematen du, eta Metak sortzen ez dituen edukiak ematen ditu. Guztiek dute amankomunean datua kudeatzen dutela. Horretaz ari gara”. Datu-espazio batek “datuak trukatzeko leku segurua eskaintzen du”.

Iñigo Bilbaok, Mobility LABeko zuzendariak, fundazioaren lau lan-ildoak azaldu ditu: “Living lab bat (non entitateek beren soluzioak testatu ditzaketen, eta esperimentaziorako 8 gune dituen), datu-espazio bat, Mobility LAB campusa (unibertsitatearekin eta LHko zentroekin harremanetan dagoena) eta ekosistema osoarekiko konexioa, besteak beste, Europako finantzaketarako sarbidea errazteko. Fundazioak, Arabako Foru Aldundiaz eta Gasteizko Udalaz gain, Michelin eta Kapsch bezalako operadore garrantzitsuak ditu bazkide.

Mobility Lab hainbat proiektu eta erabilera kasutan murgilduta dago. Leire Balzategui Berrikuntzako arduradun teknikoak horietako biri buruzko xehetasunak eman ditu: DATADUM (Merkantzien Hiri Banaketa Jasangarriago baterako Datuak) eta DATALOG (Logistika Intermodalerako Datuak). “Biek logistikaren ziklo osoa hartzen dute”, adierazi du, baita sektore horietako enpresen lankidetza bilatzen dutela datu-espazioen kasu praktikoetan aurrera egiteko ere.

Jundiz, tren-autobideetan

Sektore horren barruan, bada aurrerapen bereziki esanguratsu bat, merkantziak garraiatzeko modua aldatuko duena. Tren-autobideak dira, non Adif operadore espainiarrak gako garrantzitsu bat betetzen duen. Antonio Aguilar enpresa publikoko salgaien garraioa sustatzeko zuzendariordeak “kamioia trenera igotzea” orokortzeko berehalako planak zehaztu ditu. Horrek abantaila ugari dakartza “batez ere 300-400 kilometroko distantziatik aurrera”, hala nola operadore guztiei kostuak aurreztea. Aldi berean, inbertsioak egin behar dira, tunelen galiboaren erreforma barne, kamioien atoiak edukiontziekiko altuagoak izan daitezen. “Euskal Y-arekin, trenbide-mugak Irun izateari utziko dio Gasteiz izateko”, azaldu du.

Beraz, Jundizek euskal hiriburuan duen paper intermodala funtsezkoa izango da. Espainiako zortzi nodoetako bat da, eta, horri esker, pisu handia izango du Iberiar penintsulako trenbide-autobideetan. “Hilabete batzuk barru Zaragoza-Madril linea martxan jarriko da. Hortik Gasteizekin ere lotu ahal izango da, eta Zaragoza eta Jundiz arteko tunel bat bakarrik berritu beharko da”. Beste azpiegitura batzuk ere beharko dira, hala nola aparkalekua handitzea, beste inbertsio batzuen artean.

Lehen mahai-inguru batean azken miliako banaketa aztertu da. Paul Ianok (Eraman Coop) Gasteizko San Martin auzoan kudeatzen duen hub ziklologistikoa kontatu du; Regina Enrichek (Eurecat) GREEN-LOG proiektua hurbildu du, ekologia, kooperatiba eta interkonektatutako entrega-soluzioei buruzkoa; eta Carolina Ciprések (Zaragoza Logistics Center) DISCO proiektua ezagutarazi du, Europako aktoreei plataforma digital pribatuen mendekotasun ekonomikoa, soziala eta teknikoa murrizten laguntzen diena. 

Beste mahai-inguru batean, Alvaro Alcarazek (Railsider) trenbideen trazabilitateari buruzko kasu pilotu bat aurkeztu du, denbora errealean trenen kokapena eta osaera eta Jundiz bezalako beste terminal batzuetara igotzeko duten potentziala ezagutzeko aukera ematen duena; Aristarco Tomásek (Tenalach Consulting) logistikaren esparruan arrakasta izan duen kasu bat kontatu du Freixenetekin batera, eta adibide bat eman du, merkantzia mota desberdinei aplikatutako soluzioetatik sortutako datuak operatiborako giltzarri izan daitezkeela azaltzeko; eta Harbil Arreguik (Vicomtech) zentroak Europako bi proiektutan hornitzaile teknologiko gisa duen esperientzia azaldu du, datu multimodalak kudeatzen eta hainbat mugikortasun- eta logistika-zerbitzutarako datu-espazioak erabiltzen (AUTOMOTIF eta FEDORA).

Azkenik, Eraldaketa Digitalerako eta Funtzio Publikorako Ministerioak bultzatutako datu-espazioen kitetik eratorritako aukerak enpresei aurkeztu zaizkie. Antonio Alcoleak, Digitalizazioko eta Adimen Artifizialeko Estatu Idazkaritzako Datuaren Zuzendaritza Nagusiko Programa, Gobernantza eta Sustapeneko zuzendariorde nagusiak, adierazi du logistikako eta mugikortasuneko eragile guztiek jaso dezaketela Datu-Espazioen Kitaren laguntza. 60 milioi euroko aurrekontuarekin, Ministerioak laguntza ekonomikoa ematen die datu-espazio batera konektatzen diren enpresei. Epea martxoaren 31n itxiko da, eta 30.000 euroraino finantzatzen zaie enpresa pribatuei eta 50.000 euroraino entitate publikoei.